Kreon
naar Antigone van Sofokles | regie Elsie de Brauw
spelers: Lieselotte De Keyzer, Michaël Ghekiere, Sanne Haenen, Simon De Winne, Tania Billiard | te zien in L5, campus Bijloke, Jozef Kluyskensstraat 2 te Gent op di 1, wo 2, do 3, vr 4, ma 7, di 8 en do 10 december om 20:00 | reserveren via drama.gent@gmail.com
© foto Simon De Winne | persfoto hoge resolutie 4,4Mb
over Antigone
In de 5e eeuw v.c. schreef Sofokles zijn Antigone, de mythe over het geslacht van Labakos. Nadat koning Oedipus ontdekt dat hij het bed deelt met zijn moeder, steekt hij zichzelf de ogen uit en valt er een vloek over de hele familie. Zijn twee zoons, Eteokles en Polyneikes, volgen hem op verdelen de troon. Het eerste jaar krijgt Eteokles de macht. Wanneer Polyneikes het jaar daarop zijn beurt opeist, weigert zijn broer af te treden. Hierop volgt een slag waarbij beide broers elkaar doden. Antigone en Ismene, dochters van Oedipus, blijven alleen achter. Hun oom Kreon neemt de macht. Daar begint Sofokles' Antigone.
Kreon vaardigt een decreet uit waarbij Polyneikes onbegraven moet blijven, omdat hij de stad Thebe in gevaar heeft gebracht. Antigone weigert de beslissing van haar oom te volgen en begraaft haar broer. Kreon veroordeelt Antigone ter dood, maar verliest daardoor zowel zijn eigen zoon Haimoon, verloofd met Antigone, als zijn echtgenote Eurydice. Kreon en Ismene blijven als enige levend achter.
over Kreon
Antigone bespeelt vele existentiële vraagstukken die tot op de dag van vandaag actueel blijven. Maar wat is voor ons herkenbaar in dit stuk? Welke thema’s en problemen zijn aanwezig in onze maatschappij? Wat raakt ons?
Naast de politiek-maatschappelijke problemen die zowel te vinden zijn in het stuk als in onze hedendaagse wereld, wilden we vooral terugkeren naar de meer menselijke verhalen in Antigone . Ieder personage handelt vanuit zijn eigen gelijk en visie, waardoor elke handeling te rechtvaardigen en te verdedigen is. Door het verhaal te bekijken vanuit die verschillende standpunten, kregen we als spelers ook de kans om een personage ten volle te ontdekken en te spelen. Uiteindelijk kozen we er voor om de focus te leggen op het verhaal van de overlevenden: Ismene en vooral Kreon.
Slaap je al wat beter Haimoon? Slaap je al? Weet je nog Haimoon hoe je vroeger 's avonds naar mijn kamer kwam toen je niet kon slapen? "Gaan we dansen, papa?" Dat vroeg je midden in de nacht. En we dansten. "Gaan we dansen Haimoon? ..."
Kreon biedt ons een blik in het hoofd van de gevallen koning. Heden en verleden schuiven in elkaar en bieden al dan niet een voorstel voor de toekomst. De spelers spitten het hele spectrum van hun personages uit tot op het bot en tonen een eerlijk verhaal dat zowel grootse gevoelens als relativeren niet uit de weg gaat.
wervende tekst: Simon De Winne
“Veel is vreemd op deze wereld, niets is vreemder dan de mens.” Sofokles, Antigone.
Kreon. Whatʼs in a name? Grieks voor “heerser”. Geboren en belast met een naam en rol die nooit de zijne zal worden. Oorlog gewonnen. Stad en volk gered. Vrede bewaard. En een simpele wet: de vijand wordt niet begraven. Ook al is dat eigen bloed. Maar eigen bloed trekt. Dood is dood. Verlies is verlies. En daar kan geen wet tegenop.
“De honderden dingen in je leven die je verkeerd hebt gedaan. Niet per se opzettelijk, het kan uit domheid, onhandigheid, onnadenkendheid zijn gebeurd, bij vergissing, uit lulligheid, zonder enige bedoeling. Soms glipt een hatelijke herinnering daaraan opeens je hersens binnen, als een insluiper die een pianosnaar over je hoofd gooit en aanspant tegen je keel. Als gedachten daaraan je hersens binnenstormen, als gewapende bandieten met een nylonkous over hun hoofd, valt er niet tegenop te schreeuwen om de schaamte te overwinnen. Hoe ouder je wordt, hoe meer schaamte.” (uit Datumloze Dagen, Jeroen Brouwers)
Het leven kan slechts achterwaarts worden begrepen, maar moet voorwaarts worden geleefd - aldus Kierkegaard - en een mens mag niet de slaaf worden van zijn verleden. Het verleden - helaas - bestaat. Het trekt aan ons langs alle kanten. We gaan voort, maar het verleden in de woorden wacht verderop. Het bespot ons. De mens bezit een chemische stof in het hoofd, die hem de luxe geeft te vergeten. Anders wordt hij zot.
Kreon kan niet vergeten en mag niet sterven. Dat is zijn straf. Om gezuiverd te worden moet de misdadiger terug naar de plaats van de misdaad. Het hoofd. Hij kan zich achter niets meer verbergen. Geen wet meer. Heerser en rechter moeten wijken voor vader, man en mens van vlees en bloed. De te laat ingeziene waarheid. Zoon dood. Familie in het niets verdwenen. Oog in oog met het geweten. En zijn nicht Ismène, al even medeplichtig. Of was het nu normaal? Waar ligt het gelijk? Soms gaat een mens over de schreef uit liefde die geweigerd wordt.
Ieder zijn gelijk tegen een hoge prijs. Geen enkel personage dat daaraan ontsnapt. Domino van het verlies: Antigone. Haimon. Ismène. En Kreon als wankelende eerste steen. Een slagveld van en vol liefde. De liefde als eeuwig litteken. Liefde genoeg, maar niemand die ze ziet. Tegen mekaar. Langs mekaar. Nooit met mekaar. De obsessie van de mens voor wat er niet of niet meer is. Niet willen zien wat er is of nog overblijft. Liever blind voor het geluk dan te moeten verliezen.
“Ga je ook pas van mij houden als ik dood ben?” Uit Kreon van Zuidpool.
Liefde voor een dode broer ten nadele van een levende zus. Respect voor de doden, maar ook angst voor de dood. Smachtend naar liefde en eindelijk eens een normaal leven. Kiezen tussen een blinde vader en een lief dat met haar hart al bij de doden is. “Le coeur a ses raisons que la raison ne connait pas.” Deze tragedie had evengoed de naam kunnen dragen van een ander personage. Antigone. Ismène. Of Haimon. Elk wint, elk verliest. U kijkt door de ogen van de gevallen koning. Kreon. Man zonder eigenschappen. Nooit de held, steeds de oorzaak. De vleesgeworden gemiste afspraak met de geschiedenis. De man die niets te zeggen heeft en het dan toch zegt: “Ik beloof mijn volk geluk.” Blinde logica uit angst om door liefde te worden verscheurd. Doof voor het gelijk en geluk van een zoon die groter is dan zijn vader. Te trots om aan te nemen waar menig verstandig mens een moord zou voor doen: een tweede kans. Angst om te worden aangeraakt. Niet durven te verliezen. En nu gedoemd zijn tot enkel en alleen verlies.
“Treat victory and defeat as imposters and soon you will become a man, my son. In the end, the race is only with yourself.”
In Nachtevening van Muziek Lod wordt een pertinente vraag gesteld: bestaat er een vergeven dat geen verraad is aan het geheugen? Ook bij ons is deze vraag aan de orde. Ook bij ons blijven enkel de medeplichtigen over. Peter Verhelst schreef ooit: “De mythen van de oude Grieken staan in je eigen genen geschreven.” Ze raken aan de gevoelige snaar, de meest centrale zenuw van de mens: angst voor verlies van het geluk. Wat zou u doen? Wat had u gedaan? In mijn plaats? Haar plaats? Zijn plaats? Kiezen. Handelen. Spreken. Zwijgen. Verlammen. Beminnen. De doden of de levenden? “Compassion is the new radicalism of our time.”
wervende tekst: Michaël Ghekiere Canto Minjauw. | Citaten en parafrases van Barack Obama, Stefan Hertmans, Blaise Pascal, Jean-François Lyotard, Rudyard Kipling, Baz Luhrman, Godfried Bomans en de Dalai Lama.
